Giriş

Eğitim, bir ülkenin ekonomik, politik ve sosyal gelişiminde temeli oluşturan yapı taşıdır ve artık eğitimin ülkenin genel gelişimindeki yeri değil, nasıl daha iyi verileceği tartışılmaktadır. Sosyologlar, psikologlar, eğitimciler ve uzmanlar eğitimin çeşitli modelleri üzerinde çalışma ve araştırmalarını halen sürdürmektedirler. Değişik eğitim modellerinin fayda ve zararları karşılaştırılmakta, zaman zaman pilot uygulamalarla sonuçlar gözlenebilmekte ve gerçek uygulamalara dönüşmektedir (Aydın, Bayram, 2004).

Günümüzde bilgiye ulaşma, bilgiyi değerlendirme, organize etme, kullanma ve bilgiyi diğerleriyle paylaşma büyük önem kazanmıştır. Bütün bunların sonucu olarak da, öğretim ortamında bizi bilgiye ulaştıracak, bilgiyi kullanabilmemizi ve yayabilmemizi sağlayacak her türlü aracı kullanma gereksinimi duyduğumuzu söyleyebiliriz. Artık, bilgi teknolojileri kültürü ve ekonomiyi zorlayan bir güç olmuştur. Öğretim yöntemleri ve kapsamı, çağın ve toplumun gereksinimlerine göre yeniden ele alınması gerekmektedir (Karahan, İzci, 2004).

Daha çok çocukluk ve gençlik dönemlerini içeren örgün eğitim yoluyla öğrenme artık ileri yaş dönemlerine de taşınmaktadır. Çağı yakalamak, kendini aşmak, kendini geliştirmek yada yenilemek gibi farklı kavramlarla da ifade edilen sürekli gelişim halinde olma 21’inci yüzyıl insan modelinin temel özelliği haline gelmektedir (Bulurman, 2004b). Günümüz dünyasının en göze çarpan özelliklerinden biri bilgi ve teknoloji alanındaki gelişmelerin, insanlık tarihinde görülmedik bir hıza ulaşmasıdır. Bu durum, varolan bilginin hızla eskimesi demektir ki, bilgiyi güncelleştirmenin önemini vazgeçilmez kılmaktadır. Bilgi ve teknoloji alanındaki hızlı değişmeler, eğitimin sürekliliğini gerektirmektedir. Ancak örgün eğitimin yaşam boyu sürmesi düşünülemez.

Bireyin ailesine, sosyal yaşamına, hobilerine zaman ayırma isteği, iş ve sorumlulukların baskısı gibi modern yaşamın getirdiği problemler, onu alışılagelen öğrenme yöntemleri dışında farklı çözümler aramaya yönlendirmektedir. Artık uzaktan eğitim kavramı gittikçe insan yaşamında yerleşmektedir bu da eğitim kurumlarını alternatif öğretim yolları bulunması konusunda zorlamaktadır.

Uzaktan Eğitim

Geçmişi iki asır öncesine kadar dayanan, öğrenci ve eğitmenin fiziksel olarak aynı mekanı paylaşmak zorunda olmadığı öğrencinin kendi öğrenme sorumluluğunu üstlendiği “uzaktan eğitim” günümüz bireylerinin eğitim ihtiyacını karşılamada alternatif çözümler sunabilecek bir sistem olarak karşımıza çıkmaktadır. Uzak mekanların ulaşım sorununa çözüm olması, eğitimde fırsat eşitliği sağlaması, özürlülere ve çeşitli sebeplerle eğitim yapamamış veya yarıda bırakmış olanlara şans tanıması, yaşam seyrini bozmadan ekonomik zaman kullanımı yaratması, öğrencilerin tek başına eğitimi gerçekleştirmesine yardımcı olması, uzaktan eğitimin gelişimini ve cazibesini artırmaktadır (Kaya, Önder, 2004).

Uzaktan eğitim, uygulanması açısından standart eğitim modellerinden farklılık gösteren bir modeldir. Farklı mekanlardaki öğrenci, öğretmen ve eğitim araçlarının iletişim teknolojileri aracılığıyla bir araya getirildiği eğitim faaliyetidir (http://egitim.telekom.gov.tr/uzak.htm). Uzaktan eğitim ile klasik eğitim arasındaki en belirgin fark, bireylerin okula gitmeden işlerini ve özel yaşamlarını terk etmeden eğitimlerini (ilköğretim, ortaöğretim, ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora ve mesleki gelişim kursları) tamamlayabilmeleridir (İşman, 2004).

Uzaktan eğitim, örgün öğretim yanında başvurulan ikinci sınıf bir öğretim değildir. Uygulamalarda, özel olarak hazırlanmış ders kitapları, televizyon, radyo ve bilgisayar programları ve en yeni ölçme ve değerlendirme metotları kullanılmaktadır. Uzaktan eğitim fakir ülkelerin baş vurduğu bir öğretim şekli de değildir bu sistemi öncelikle dünyanın en zengin ve sanayileşmiş ülkeleri uygulamaktadır (http://www.ido.sakarya.edu.tr/sertifika/default.asp?d=g1).

Uzaktan eğitimin, anahtar özelliklerini şu şekilde sıralayabiliriz (Çetiner, Gencel, Erten, 2004);

· Eğitmen ve öğrencinin eğitim sürecinin büyük bir bölümünde mekan olarak farklı yerlerde bulunmaları,

· Eğitim ortamının eğitmen, öğrenci ve ders içeriğini bir araya getirmek için kullanılması,

· Eğitmenin, öğrencinin ve eğitim kurumun iki yönlü iletişimlerinin sağlanması,

· Yer ve / veya zamandan bağımsızlığın sağlanması,

· Öğrencinin eğitmenin etkisi altında olmaksızın kendi istemi ile öğrenmesi.

Uzaktan eğitim yönteminde öğretim süreçleri üç boyutlu yaklaşımla gerçekleştirilmektedir. Bunlar (Atasoy, 2004);

a) Basılı materyallerle öğretim,

b) Yayın yoluyla öğretim,

c) Yüz yüze öğretimdir.

Ancak, hangi yaklaşım izlenirse izlensin, öğrenci her zaman birinci planda tutulur yani merkezdedir. Ayrıca, sistem öğrencinin kendi kendine öğrenmesini sağlayacak şekilde düzenlenmektedir.

a) Basılı Materyallerle Öğretim: Öğretme-öğrenme etkinliklerinin, özel olarak hazırlanmış ve belirli aralıklarla öğrenciye gönderilen basılı gereçlerle yürütülmesidir.

b) Yayın Yoluyla Öğretim: Uzaktan eğitim için özel olarak hazırlanmış öğretim ünitelerinin teknolojinin getirdiği çeşitli imkanlarla öğrencilere ulaştırılması suretiyle yapılan öğretimdir. Yayın yoluyla öğretim türleri; televizyon, radyo, telefon, video teyp, teletext, bilgisayar şeklindedir.

c) Yüz Yüze Öğretim: Basılı materyaller ve yayın yoluyla yürütülen eğitim etkinliklerini tamamlamak ve pekiştirmek üzere öğrenci-öğrenci ve öğrenci-öğretmen arasındaki etkileşimin sağlandığı öğretimdir. Uzaktan eğitimde öğrenci-öğrenci ve öğrenci-öğretmen etkileşiminin olmayışı sistemin en zayıf yanı olarak belirmektedir. Yüz yüze öğretim, kimi uygulamalı çalışmaların yanı sıra; öğrenciye, anlamadığı noktaları sorup tartışma, deneyimlerini arkadaşları ile paylaşma olanağı da vermektedir.

Uzaktan eğitim uygulamalarının başlıca kavramsal kaynaklarını; eğitim isteği, büyük kitlelere ulaşma, teknoloji ile eğitimi birleştirme, bireysel ve kitlesel öğretimde bütünleşme, demokratikleşme, birey ve toplum gereksinimlerine yönelme, iş-eğitim bütünlüğü sağlama, kurumlardan etkili yararlanma ve yeni olanaklar yaratma oluşturmaktadır (http://egitek.meb.gov.tr/KapakLink/UzaktanEgitim/UzaktanEgitim.html).

Uzaktan Eğitimin Tarihçesi

Uzaktan eğitimin başlangıcı sayılabilecek mektupla öğrenim, bir okul veya yetkili kurum tarafından posta vasıtasıyla yürütülen öğretim yöntemidir. Mektupla öğrenim, kültürel gelişim ve mesleki eğitim için hemen her bilim dalında eğitim sağlamıştır. Özellikle fiziksel engelliler ve eve bağlı olanlar için ideal olan mektupla öğrenim kursları, körler ve sağır çocukların anne-babaları için de özel programlar düzenlenmiştir. İş çevreleri, dernekler ve silahlı kuvvetler, mektupla öğrenimden yoğun biçimde yararlanmış olan kurumlardır (http://www.uluslararasiegitim.com/uzak/default.asp). Uzaktan eğitim uygulamalarının tarihçesini aşağıdaki şekliyle sıralamak mümkündür (http://www.interak.com.tr/uzaktan.asp).

1728 İlk Uzaktan eğitim çalışması Boston gazetesinde “Steno Dersleri” ile başlamıştır.

1833 İsveç Üniversitesinde hanımlara “Mektupla Kompozisyon Dersleri” verilmiştir.

1892 Chicago Üniversitesi’nde ilk Mektupla Eğitim bölümü açılmıştır.

1898 İsveç’te kurulan ve Uzaktan Eğitim’de dünyanın önde gelen kurumlarından olan “Hermands” kurulmuştur. Bu kurumda dil eğitimi yapılmıştır.

1906 Yazışmalı İlköğretim ABD’de başlamıştır.

1919 ABD’de ilk eğitim ile ilgili radyo istasyonu kurulmuştur.

1920 ABD’de 176 tane eğitim amaçlı radyo istasyonu kurulmuştur.

1923 ABD’de Mektupla Lise Eğitimi başlamıştır.

1932-1937 ABD’de eğitim televizyonu yayınları IOWA Üniversitesinde başlamıştır.

1939 Fransa’da savaş yıllarında uzaktan eğitim ile öğrencilerin eğitimini sağlamıştır.

1960 İngiltere’de “British Open University” açılmıştır.

Türkiye’de ise uzaktan eğitimin tarihçesi şu şekildedir. Cumhuriyet döneminde, ulusal, laik ve demokratik bir devlete dönüşmek, iyi örgütlenmiş ve etkili bir öğretim sistemine gereksinim duyulmasına yol açmıştır. O zaman için, toplumun tüm kesimlerine olanakların elverdiği ölçüde kısa sürede ulaşmak gerekmiş, nitelikli insan gücü gereksiniminin giderek artması, hükümetleri ve öğretim makamlarını alternatif çözümler aramaya zorlamıştır. Bu arayış “uzaktan eğitim” seçeneğinin, birinci derecede öncelik taşıyan bir konu olarak, öğretim gündeminin başında yer almasına yol açmıştır (www.ido.sakarya.edu.tr/sayfa/merkez/uogretim/uogretim.htm#tarihce).

Türkiye’de uzaktan eğitim ilk olarak 1927 yılında bir toplantıda gündeme gelmiştir. 1927 -1960 yılları arası, bu alanda tartışma ve öneriler oluşturma evresini oluşturmaktadır. Bu yıllarda okuma yazmanın haberleşme yolu ile yaygınlaştırılması amaçlanmıştır. 1933-34 yıllarında mektupla öğretim kurslarının düzenlenmesi düşüncesi, 1950 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü çalışmaları, 1960 yılında orta dereceli meslek okulu mezunlarına mektupla öğretim yöntemi dikkat çeken uygulamalardır (http://egitek.meb.gov.tr/KapakLink/UzaktanEgitim/UzaktanEgitim.html).

1960 yılında M.E.B., Mesleki ve Teknik Öğretim Müsteşarlığı, bazı teknik konuları mektupla öğretmek için, ilk kez girişimde bulunmuş ve İstatistik-Yayın Müdürlüğü’nde “Mektupla Öğretim Merkezi”nin kuruluşu gerçekleştirilmiştir. Bu girişim Türkiye de “uzaktan eğitim”in ilk ciddi uygulaması olmuştur. Bu çalışmalar 1966 yılında Genel Müdürlük düzeyinde örgütlenmiş, 1974 yılında iki bakanlık onayı ile uygulamaya dönüşmüştür. Bu onaylarla, çeşitli alan ve düzeylerdeki örgün ve yaygın öğretime yönelik, özellikle yüksek öğretime ağırlık veren kitlesel bir uzaktan öğretim yapma olanağı belirmiştir (http://www.ido.sakarya.edu.tr/sayfa/merkez/uogretim/uogretim.htm#tarihce). Bu girişim yerini daha sonra Yaygın Yüksek Öğretim Kurumu’na bırakmıştır. Ancak, bu girişim de başarılı olamamıştır. 1983 yılında yürürlüğe giren 2547 sayılı Yüksek Öğretim Yasası ile Anadolu Üniversitesi bünyesinde bir Açık Öğretim Fakültesi açılmıştır. Bu fakülte, uzaktan eğitim konusunda öğretim, araştırma, yayın hizmetleri vermektedir (http://egitek.meb.gov.tr/KapakLink/UzaktanEgitim/UzaktanEgitim.html).

Açıköğretim Lisesi ise 1992-1993 Eğitim Öğretim yılında ihtiyaç duyan herkese, istediği yer ve zamanda eğitimini devam ettirme imkanı sunma amacı ile kurulmuştur. Ülkemizde ilk olarak fakülte düzeyinde uygulanan uzaktan eğitim yöntemi, açık öğretim kurumları ile eğitim öğretim hizmetinin lise ve ilköğretim seviyesinde de geniş bir kitleye ulaştırılmasını sağlamaktadır.

Uzaktan Eğitim Teknolojileri

Uzaktan eğitimde yararlanılan teknolojiler genel olarak aşağıda belirtilen dört kategoride ele alınmaktadır. Söz konusu teknolojilerden yararlanarak derslerin eşzamanlı ya da eşzamansız sunumuna dayalı eğitim modelleri oluşturulabilmektedir (www.ii.metu.edu.tr/EMK/ilkeler.htm).

Basılı Materyal. Uzaktan eğitim uygulamalarının temel eğitim malzemesi olup, ders kitabı, yardımcı kitap, alıştırmalar, ders sunum çizelgesi ve diğer basılı materyaller posta yoluyla öğrencilere ulaştırılmaktadır.

Ses. Sese dayalı kaydedilmiş derslerin yayın yoluyla öğrencilere ulaştırılmasını ve tam etkileşimli ses konferans tekniklerinin tümünü kapsamaktadır.

Görüntü. Görüntüye dayalı kaydedilmiş derslerin, TV yayını şeklinde sunumuna dayalı tekniklerin tümünü kapsamaktadır.

Bilgisayar. Derslerin iletişim ağına bağlı bilgisayarlar üzerinden tam veya sınırlı etkileşimli ya da etkileşimsiz olarak sunumunu sağlayan tekniklerin tümünü kapsamaktadır.

Günümüzde Uzaktan Eğitim

Teknolojinin gelişmesi ile bağlantılı olarak gelişen ve daha etkili bir hale gelen uzaktan eğitim bugün internet üzerinden de verilebilmektedir. “Online Eğitim”, “Web’de Eğitim”, “Elektronik Eğitim”, “Sanal Eğitim” ve “E-Eğitim” olarak da bilinen internet kullanılarak verilen eğitim; teknolojinin sağladığı olanaklardan yararlanarak sınıf ortamında bulunmayan uzaktaki öğrencilere interaktif eğitim ve öğrenim olanağı sunan bir eğitim sistemidir.

İnternet ve multimedya teknolojisinin eğitim programında yer almasıyla birlikte, uzaktan eğitim modern bir boyut kazanmıştır. Şimdiye kadar benzeri görülmemiş bir seviyede sunulması, öğrenci ve öğretmenler arasında karşılıklı olarak derse katılım imkanı sağlaması ve bu alanda ortaya çıkan teknolojik gelişmeler uzaktan eğitim programlarını daha da cazip hale getirmiştir. Böylelikle öğrenci ve öğretmen katılımlarında takip edilen yöntemlerde de bir hayli değişiklikler olmuştur (www.uluslararasiegitim.com/uzak/geschich.asp).

E-öğrenim öğrenci ile öğretmenin birbirlerinden fiziksel olarak ayrı olmalarına rağmen, eş zamanlı veya ayrı zamanlı çoklu ortam teknolojisi yardımıyla iletişim kurdukları, öğrenme hızına göre öğrenmenin gerçekleştirildiği öğretim sürecidir. E-öğrenim modelinde, öğretmen ile öğrenciler arasında bir iletişim yolu kurularak, öğretmen bir uçta ders verirken, öğrenciler iletişim yolunun imkanlarına bağlı olarak, öğretime farklı mekanlarda, evlerinde ve hatta farklı ülkelerden katılabilmektedirler. Klasik öğrenim anlayışından farklı olarak, bu çağdaş öğrenimin merkezinde öğrenci bulunmaktadır ve her şeyin ders sırasında öğrenilmesinin aksine, zamandan ve mekandan bağımsız olarak, öğrenci konuları öğrenebilir ve öğretmen ile teknolojiden yararlanarak bağlantı kurabilmektedir (Çakırer, 2004).

Günümüzde internet yoluyla gerçekleştirilen ve akreditasyona tabi tutulan eğitim programı, 1900′lerde başlayan mektup yoluyla gerçekleştirilen eğitim programından farklı bir yol izlemektedir. Mektupla eğitim programında derslerin öğrenciye ulaştırılmasında bazı aksaklıklarla karşılaşılabilmiştir. Ayrıca kurs programındaki materyal eksikliklerinden dolayı hiçbir yasal otorite bu program sonucu elde edilen diplomayı onaylamak istememiştir. Yeni yüzyılın getirdiği teknolojik gelişmeler uzaktan eğitim programlarına da yeni bir anlam kazandırmıştır (www.uluslararasiegitim.com/uzak/geschich.asp).

Dünya’da özellikle de Amerika’da eğitimin her düzeyi sanal ortama taşınmış durumdadır. Türkiye’de ise internet üzerinden uzaktan eğitim uygulamaları ODTÜ Enformatik Enstitüsünün öncülüğünde 1996 yılında başlatılmıştır (www.tes.com.tr/e-learning). İlk internet destekli uzaktan eğitim projesi ise Sakarya Üniversitesi’nde uygulamaya konmuştur. IBM Türk Eğitim Hizmetleri tarafından Sakarya Üniversitesi’nde geliştirilen projenin pilot uygulaması kapsamında, 95 mühendislik fakültesi öğrencisi üç temel dersi internet üzerinden almaya başlamışlardır (http://turk.internet.com/haber/yazigoster.php3?yaziid=485).

Türkiye’de akademik alanda uzaktan eğitim veren kurum ve adresleri ise şu şekildedir;Mersin Üniversitesi MERUZEM “uzak.mersin.edu.tr” Sakarya Üniversitesi “www.ido.sakarya.edu.tr”, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi “www.aof.anadolu.edu.tr”, Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi “www.ankuzem.ankara.edu.tr”, Ankara Üniversitesi TÖMER Uzaktan Türkçe Öğretim Merkezi “www.turkish-center.com”, Bilgi Üniversitesi e-MBA Programı “www.bilgi.edu.tr”, ODTÜ Uzaktan Eğitim Programları “idea.metu.edu.tr”, Selçuk Üniversitesi Uzaktan Eğitim Programı “www.selcuk.edu.tr/suzep”, Karadeniz Teknik Üniversitesi “euniversite.ktu.edu.tr”, Çukurova Üniversitesi “e.cukurova.edu.tr/”.

Uzaktan Eğitimin Avantajları

Eğitim süreklilik isteyen bir gelişim sürecidir ve özellikle bilginin değişim hızının korkunç bir ivme kazandığı dikkate alındığında uzaktan eğitime neden gereksinim duyulduğu daha belirgin bir biçimde ortaya konabilecektir. Günümüz bilgi çağında doğru bilginin geçerlilik süresi aylarla ifade edilir bir zaman dilimine sıkışmış bulunmaktadır (www.cvtr.net/makale/is_trend/e_learning.htm).

Maliyet Avantajı. Uzaktan eğitim sektöründe, her geçen gün öğretilmesi ve öğrenilmesi gereken bilgilerin miktarı artmakta, buna karşılık da, öğretime ayrılan kaynaklar azalmaktadır. Yani, daha fazla öğretim masrafı, daha az bütçelerle karşılanmak durumundadır (http://www.ido.sakarya.edu.tr/sertifika/default.asp?d=g1). İlk yatırım harcamaları yapıldıktan sonra, alınan araç-gereçlerden veya oluşturulan öğretme-öğrenme sistemlerinden çok kişi yararlandığından eğitim ucuza mal olması sağlanmaktadır (Sığrı, 2004). Uzaktan eğitim, eğitim masraflarında önemli yer tutan yol masraflarını ve diğer harcamaları önemli derecede azaltmaktadır.

Zaman ve Mekan Avantajı. Uzaktan eğitime farklı yerlerden ulaşmak mümkündür. Kullanıcılar istedikleri zaman, istedikleri yerden eğitim alabilmekte, böylece sınıf zamanına bağlı kalmadan ve kendi öğrenme hızlarında çalışabilmektedirler (www.netron.com.tr/hizmetler/e-learning.asp). Uzaktan eğitim ile öğrenme ortamındaki belirgin etkileşim eğitilen ile bilgisayar arasındadır. Hızı ayarlanabilen dolayısıyla kişisel planlara göre öğrenilebilen bir ortam eğitilene sunulmaktadır. Çabuk kavrayan eğitilenler diğerlerini beklemeden ilerleyebilmekte, öğretmen ilgisini daha yavaş kavrayan eğitilenler üzerinde yoğunlaştırılabilmektedir (Sığrı, 2004).

Teknoloji Avantajı. Yüzyılın getirdiği teknolojik imkanlar internette verilen eğitimde aktif olarak kullanılabilmektedir. Multimedya öğelerinin tümünün çok kolay ve ücretsiz olarak (video ve görsel, işitsel tasarımlar) kullanılmasını sağlanmaktadır. Teknolojik imkanlar sayesinde zengin işitsel ve görsel tasarımlar eğitimi çekici hale getirmekte ve öğrenmeyi artırmaktadır. Öğrenme ortamı görsel ve işitsel bilişim kolaylıkları ile desteklendiğinde eğitilen ile öğrenme arasındaki etkileşim üst düzeylere çekilebilmektedir. Öğrenenin kontrol edebildiği hatta seçebildiği yardımcı ders unsurları öğrenme ve kavrama hızını artırmaktadır. Görsel ve işitsel bilişim katkısından beklenen bir diğer beklenti ise öğrenmenin kalıcı olacağıdır (Sığrı, 2004).

Bilgisayar imkanları, araştırmacılığın önündeki fiziksel ulaşım ve kaybolan zaman gibi olumsuzlukları giderme yönünde her geçen gün yeni çözümler üretmektedir. Böyle bir kolaylık şüphesiz eğitilenlerde klasik yöntemler ile çok zor geliştirilebilen araştırma ruhunu beslemektedir (Sığrı, 2004).

E-öğrenimde eğitimin odağında bireyin bulunmasının da faydaları bulunmaktadır. Birey odaklı bir eğitim ile bireylerin sorumluluk anlayışı gelişmekte ve kişisel gelişim açısından olumlu sonuçlar elde edilmektedir (www.cvtr.net/makale/is_trend/e_learning.htm).

Derste bir araya gelen eğitilen ve öğretmen beraberliği koptuğunda da öğrenme sürecini devam ettirecek bir tekrar imkanı bilişim teknolojilerince eğitilene sunulmaktadır. Bu sayede eğitilen bir dersi istediği zaman, istediği kadar tekrarlayabilmekte ve böylece zamana yayılmış daha derin bir öğrenme sağlanmış olmaktadır (Sığrı, 2004).

Amerika’daki bir sağlık firması olan Aetna’nın e-Learning yoluyla eğitilen çalışanlarının sınıf eğitimindekilere göre yüz üzerinden ortalama olarak dört puan fazla aldıkları tespit edilmiştir. Bu araştırma parça parça alınabilen ve etkileşimli web üzerindeki eğitimler ile çalışanların bilgiyi daha iyi kazandıkları ortaya çıkarmaktadır (www.insankaynaklari.com/cn/ContentBody.asp?BodyID=307).

Uzaktan Eğitimin Dezavantajları

Uzaktan eğitimin avantajlarının yanında bir kısım dezavantajları da vardır. Bunları da şöylece sıralayabiliriz.

Eğitimcilerin söz konusu sistemin tasarımı ve işletilmesi sırasında, teknolojinin sisteme kayıtsız hakimiyeti nedeniyle, kendi uzmanlık alanlarına ve öğrencilerine oranla teknoloji veya diğer bir ifade ile iletişim araçlarıyla daha çok ilgilenmeleri ve eğitilenlerin ihtiyacından çok teknoloji üzerine yoğunlaşabilmeleri (Odabaş, 2004),

Eğitimde etkileşimin yetersiz olması veya olmaması durumunda, öğretmenin mimik, vücut hareketleri, ses tonu gibi anlatımı doğrudan etkileyecek yardımcı unsurlardan yararlanamaması,

Uzun süreli bilgisayar kullanımı sonucunda yaşanan sağlık sorunları,

Öğretmen ve eğitilenlerin web tabanlı eğitim araçlarının kullanımı konusundaki eksik eğitimi, öğrencilerin internet üzerinden eğitimin getireceği avantajlardan yeterince faydalanamaması,

Bağlantıların herhangi bir sebeple değişebileceği veya kurulamayabileceği, kırsal bölgelerden internete girebilmenin hala bir sorun olması, uydu ve kablo iletişiminin henüz ihtiyaca cevap verebilecek düzeyde olmaması, iletişim ve bilgi temelli bağlantılara bağımlı olunduğundan, ulaşım olanaklarının herhangi bir sebeple değişmesi veya internet olanaklarının iyileştirilememesi sonrasında iletişimde etkinsizlik,

Örgün öğretim sisteminde olduğu gibi öğrenciler arasında birliktelik, grup bilinci gelişimi ve kültürel etkileşim gibi bazı psikolojik ve sosyolojik unsurların sağlanamaması,

Kişisel anlamda öğrenme motivasyonuna yani içsel disipline sahip olmayan kişiler için uygun olmaması, aktif öğrenmeyi desteklenmesine karşın, televizyonda olduğu gibi pasif olarak izlemeye neden olabilmesi, uzaktan eğitimin dezavantajları olarak sıralanabilmektedir.

Sonuç

Bilginin küresel yapıya dönüşmesinin temeli iletişim teknolojilerinde meydana gelen hızlı gelişmelerdir. Bu nedenle yapılması gereken, iletişim teknolojilerinin etkili ve planlı olarak toplumun kullanımına sunulmasıdır. İletişim teknolojilerini etkili olarak kullanan toplumlar bilgi toplumuna geçiş sürecini hızlı bir biçimde tamamlamaktadırlar.

Globalleşme süreci ve yaşanan teknolojik yenilikler ticarette uluslararası rekabetin artmasına, bu da tüm ülkelerin nitelikli insan gücüne daha fazla ihtiyaç duymasına neden olmuştur.

Ülkelerin gelişmelerini sağlamak için eğitime ve öğretime önem vermelerinin gerekliliği kaçınılmazdır. Türk eğitim kurumları ülkeye, bilgi çağı ve bilgi toplumu gereklerini sağlayan bireyler yetiştirmelidir. Araştırmalar göstermektedir ki, günümüzde birçok işletme işe aldıkları mezunları yeniden eğitime gereği duymaktadır. Uzaktan eğitim işletmelerin bu ihtiyacını da ortadan kaldırmaktadır.

Uzaktan eğitim günümüz teknolojileri ile etkili bir şekilde verilmektedir fakat, dünya henüz böyle bir uygulamaya hazırlık aşamasındadır. Hazır olmayışı hem alt yapı hem de eğitim eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Uzaktan eğitim altyapısındaki eksiklikleri, mevzuatın yetersizliği, bu alana özgü teşviklerin olmaması, bu alanlardaki Ar-Ge yatırımın azlığı, kamuoyu oluşturulamaması, karar vericilerin konu ile yeterince bilgilendirilmemeleri olarak sıralanabilir (Çakırer, 2004).

Şu an için uzaktan eğitimin yüzyüze eğitimin yerini alması belirtilen alt yapı eksiklikleri nedeniyle uzak görünmektedir. Uzaktan eğitimin yüzyüze eğitimin yerine almasından daha çok yardımcı ve eksikleri tamamlayıcı bir eğitim olarak verilmesinin daha fazla yarar ve fayda sağlayacağı söylenebilir.

Yararlanılan Kaynaklar

Atasoy A., Açık öğretim lisesi televizyon ders programlarının değerlendirilmesi, http://egitek.meb.gov.tr/bulten/evt/evt7/evt3.html, 27.12.2004

Aydın S., Bayram L., Uzaktan eğitim, www.ceit.metu.edu.tr/~leventb/projeler/440/konu1.html, 27.12.2004

Bulurman B., Online eğitim, http://www.isguc.org/arc_view.php?ex=56, 27.12.2004, a

Bulurman B., On-line eğitim: mekandan, zamandan, emekten tasarruf www.yenibir.com/ kariyerdestekyenibiryasam/0,,lmt~0@lc~1,00.asp, 27.12.2004, b

Çakırer M., Bilgi toplumunda e- öğrenim (e-learnıng) ve Türkiye’de uygulamasının avantajları, http://inet-tr.org.tr/inetconf8/bildiri/65.doc, 27.12.2004

Çetiner M., Gencel Ç., Erten Y., İnternete dayalı uzaktan eğitim ve çoklu ortam uygulamaları, inet-tr.org.tr/inetconf5/tammetin/gencel-egit.doc -, 27.12.2004

İşman A., Karslı M., Gündüz H., Uzaktan eğitimin yönetimi: bir model önerisi, http://aof20.anadolu.edu.tr/bildiriler/Aytekin_Isman3.doc, 27.12.2004

Karahan M., İzci E., Üniversite öğrencilerinin internet kullanım düzeyleri ve beklentilerinin değerlendirilmesi, http://yayim.meb.gov.tr/yayimlar/150/karahan_izci.htm, 27.12.2004

Kaya Z., Önder H., İnternet yoluyla öğretimde ergonomi, www.tojet.net/articles/118.htm, 27.12.2004

Odabaş H., İnternet tabanlı uzaktan eğitim ve bilgi ve belge yönetimi bölümleri, www.humanity.ankara.edu.tr/bilgibelge/ogrelfiles/ho/hom5.htm, 27.12.2004

Sığrı Ü., Eğitimde değişen paradigmalar ve eğitimde kaliteyi yakalamanın bir yolu: internete dayalı uzaktan eğitim, www.geocities.com/usigri/uzak.htm, 27.12.2004

Bir öğrenme devrimi, www.enocta.com/tr/kaynaklar_makale_detay.asp?url=123, 27.12.2004

E-learning (e-öğrenim), www.cvtr.net/makale/is_trend/e_learning.htm, 27.12.2004

E-learning, http://www.tes.com.tr/e-learning, 27.12.2004

E-learning, http://www.netron.com.tr/hizmetler/e-learning.asp, 27.12.2004

Sakarya üniversitesinde internet destekli öğretim, http://turk.internet.com/haber/yazigoster.php3?yaziid=485, 27.12.2004

Uzaktan eğitim nedir, http://www.interak.com.tr/uzaktan.asp, 27.12.2004

Uzaktan eğitim, egitek.meb.gov.tr/KapakLink/UzaktanEgitim/UzaktanEgitim.html, 27.12.2004

Uzaktan eğitim, http://www.uluslararasiegitim.com/uzak/default.asp, 27.12.2004

Uzaktan eğitim nedir, http://egitim.telekom.gov.tr/uzak.htm, 27.12.2004

Uzaktan eğitimin dünü bugünü, http://www.uluslararasiegitim.com/uzak/geschich.asp, 27.12.2004

Uzaktan öğretim, www.ido.sakarya.edu.tr/sayfa/merkez/uogretim/uogretim.htm#tarihce, 27.12.2004

Uzaktan öğretim, www.ido.sakarya.edu.tr/sertifika/default.asp?d=g1, 27.12.2004

Uzaktan yükseköğretim kapsamında açılacak dersler/programlara ilişkin genel ilkeler, www.ii.metu.edu.tr/EMK/ilkeler.htm, 27.12.2004